รัตนสูตร (ฉบับเต็ม)

บทเปิด — เชิญเหล่าภูตมาฟัง

เหล่าภูตทั้งหลาย ทั้งที่อยู่บนภาคพื้นและที่อยู่ในอากาศซึ่งมาชุมนุมกัน ณ ที่นี้ขอหมู่ภูตทั้งปวงจงเป็นผู้มีใจดีและขอจงตั้งใจฟังคำสดุดีนี้โดยเคารพ

เพราะเหตุนั้น ภูตทั้งหลายจงตั้งใจฟังขอจงแผ่เมตตาแก่หมู่มนุษย์ผู้ทำการบูชาแก่ท่านทั้งกลางวันและกลางคืนเพราะเหตุนั้น ขอจงเป็นผู้ไม่ประมาท คุ้มครองรักษาเขาเหล่านั้นเถิด

บทที่ ๑ — รัตนะคือพระพุทธเจ้า

ทรัพย์ใด ๆ ในโลกนี้หรือโลกอื่นหรือรัตนะอันประณีตใดในสวรรค์ล้วนไม่มีสิ่งใดเสมอด้วยพระตถาคตเจ้านี้คือรัตนะอันประณีตในพระพุทธเจ้าด้วยคำสัตย์นี้ ขอความสวัสดีจงมี

บทที่ ๒ — รัตนะคือพระธรรม

ธรรมอันเป็นที่สิ้นกิเลส สิ้นราคะ เป็นอมตะและประณีตที่พระศากยมุนีผู้มีจิตตั้งมั่นได้บรรลุแล้วไม่มีสิ่งใดเสมอด้วยธรรมนั้นนี้คือรัตนะอันประณีตในพระธรรมด้วยคำสัตย์นี้ ขอความสวัสดีจงมี

บทที่ ๓ — สมาธิ

สมาธิใดที่พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐทรงสรรเสริญว่าสะอาดและบัณฑิตกล่าวว่าให้ผลตามลำดับอย่างสม่ำเสมอไม่มีสิ่งใดเสมอด้วยสมาธินั้นนี้คือรัตนะอันประณีตในพระธรรมด้วยคำสัตย์นี้ ขอความสวัสดีจงมี

บทที่ ๔ — รัตนะคือพระสงฆ์

บุคคลแปดจำพวก นับเป็นคู่ได้สี่คู่ ซึ่งสัตบุรุษสรรเสริญท่านเหล่านั้นเป็นสาวกของพระสุคต ควรแก่ทักษิณาทานทานที่ถวายในท่านเหล่านั้นย่อมมีผลมากนี้คือรัตนะอันประณีตในพระสงฆ์ด้วยคำสัตย์นี้ ขอความสวัสดีจงมี

บทที่ ๕ — ผู้ประกอบความเพียร

ท่านเหล่าใดประกอบความเพียรอย่างดีด้วยใจมั่นคงดำเนินตามคำสอนของพระโคดม ปราศจากความใคร่ท่านเหล่านั้นบรรลุถึงอมตะ ได้เสวยความสงบเย็นโดยไม่ต้องซื้อหานี้คือรัตนะอันประณีตในพระสงฆ์ด้วยคำสัตย์นี้ ขอความสวัสดีจงมี

บทที่ ๖ — ผู้เห็นอริยสัจมั่นคงดังเสาเขื่อน

เสาเขื่อนที่ฝังลงดินอย่างมั่นคงลมทั้งสี่ทิศไม่อาจทำให้หวั่นไหวได้ฉันใดเรากล่าวว่าสัตบุรุษผู้หยั่งเห็นอริยสัจก็เป็นฉันนั้นนี้คือรัตนะอันประณีตในพระสงฆ์ด้วยคำสัตย์นี้ ขอความสวัสดีจงมี

บทที่ ๗ — ผู้แจ่มแจ้งในอริยสัจ

ผู้ใดทำอริยสัจที่พระศาสดาผู้มีปัญญาลึกซึ้งทรงแสดงไว้ดีแล้ว ให้แจ่มแจ้งได้แม้ผู้นั้นจะยังประมาทอยู่มากก็ย่อมไม่ถือเอาภพที่แปด (คือเกิดอีกอย่างมากเจ็ดชาติ)นี้คือรัตนะอันประณีตในพระสงฆ์ด้วยคำสัตย์นี้ ขอความสวัสดีจงมี

บทที่ ๘ — ผู้ละสังโยชน์สาม

พร้อมกับความถึงพร้อมแห่งญาณทัสนะธรรมสามประการย่อมถูกละได้ คือสักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา และสีลัพพตปรามาสทั้งเป็นผู้พ้นจากอบายภูมิทั้งสี่และไม่อาจทำอภิฐานหกประการได้นี้คือรัตนะอันประณีตในพระสงฆ์ด้วยคำสัตย์นี้ ขอความสวัสดีจงมี

บทที่ ๙ — ผู้ไม่ปกปิดความผิด

แม้ท่านจะยังทำความผิดเล็กน้อยทางกาย วาจา หรือใจอยู่บ้างแต่ท่านย่อมไม่ปกปิดความผิดนั้นไว้ความที่ผู้เห็นทางแล้วย่อมไม่ปกปิดความผิด เรากล่าวไว้แล้วนี้คือรัตนะอันประณีตในพระสงฆ์ด้วยคำสัตย์นี้ ขอความสวัสดีจงมี

บทที่ ๑๐ — ธรรมงามดังพุ่มไม้แตกยอด

พุ่มไม้ในป่าแตกยอดในต้นฤดูร้อนฉันใดพระตถาคตได้ทรงแสดงธรรมอันประเสริฐอันเป็นทางไปสู่พระนิพพาน เพื่อประโยชน์อย่างยิ่งก็ฉันนั้นนี้คือรัตนะอันประณีตในพระพุทธเจ้าด้วยคำสัตย์นี้ ขอความสวัสดีจงมี

บทที่ ๑๑ — ผู้ประเสริฐและให้สิ่งประเสริฐ

พระองค์ทรงเป็นผู้ประเสริฐ ทรงรู้สิ่งประเสริฐทรงให้สิ่งประเสริฐ และทรงนำมาซึ่งสิ่งประเสริฐทรงเป็นผู้ยอดเยี่ยม ได้ทรงแสดงธรรมอันประเสริฐนี้คือรัตนะอันประณีตในพระพุทธเจ้าด้วยคำสัตย์นี้ ขอความสวัสดีจงมี

บทที่ ๑๒ — ผู้สิ้นภพ

กรรมเก่าสิ้นแล้ว กรรมใหม่ไม่เกิดขึ้นท่านเหล่านั้นมีจิตคลายกำหนัดในภพต่อไปสิ้นพืชคือวิญญาณ ไม่มีความพอใจจะเกิดอีกผู้มีปัญญาย่อมดับสนิทเหมือนดวงประทีปนี้ที่ดับไปนี้คือรัตนะอันประณีตในพระสงฆ์ด้วยคำสัตย์นี้ ขอความสวัสดีจงมี

บทสรุป — นมัสการพระรัตนตรัย

เหล่าภูตทั้งหลายที่มาชุมนุมกัน ณ ที่นี้ทั้งที่อยู่บนภาคพื้นและที่อยู่ในอากาศเราทั้งหลายจงนมัสการพระพุทธเจ้าผู้เสด็จมาแล้วอันเทวดาและมนุษย์บูชาแล้ว ขอความสวัสดีจงมี

(กล่าวซ้ำแบบเดียวกัน โดยเปลี่ยนเป็นนมัสการพระธรรม และพระสงฆ์ ตามลำดับ)