บทอิติปิโส (สรรเสริญพระรัตนตรัย)

บทอิติปิโสคือการทบทวนคุณของพระรัตนตรัยทั้งสาม แต่ละส่วนมีจุดเน้นต่างกัน

พระพุทธคุณ กล่าวถึงคุณสมบัติเก้าประการของพระพุทธเจ้า จึงมักเรียกกันว่า "พุทธคุณ ๙" หัวใจของบทนี้อยู่ที่คำว่า *อะนุตตะโร ปุริสะทัมมะสาระถิ* ซึ่งเปรียบพระพุทธเจ้าเป็นสารถีผู้ฝึกคน ไม่ใช่ผู้บันดาล

พระธรรมคุณ เน้นว่าธรรมะเป็นสิ่งที่พิสูจน์ได้ด้วยตัวเอง คำว่า *สันทิฏฐิโก* แปลว่า เห็นได้เอง และ *เอหิปัสสิโก* แปลว่า ท้าให้มาพิสูจน์ สองคำนี้แสดงจุดยืนสำคัญว่า คำสอนไม่ได้ให้เชื่อตาม แต่ให้ลองปฏิบัติดู

พระสังฆคุณ อธิบายว่าพระสงฆ์ที่ควรเคารพคือผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ ไม่ได้วัดกันที่ตำแหน่งหรือชื่อเสียง

บทนี้จึงเป็นทั้งบทสวดและบทสรุปหลักคำสอนไปพร้อมกัน

เป็นบทหลักของทำวัตรเช้าและทำวัตรเย็น สวดต่อจากบทบูชาพระรัตนตรัยและนะโม ๓ จบ

บางท่านนิยมสวดบทพระพุทธคุณซ้ำตามจำนวนอายุบวกหนึ่ง ซึ่งเป็นธรรมเนียมนิยม ไม่ใช่ข้อกำหนดในพระไตรปิฎก จะสวดเพียงจบเดียวด้วยความตั้งใจก็ได้ผลเช่นกัน