ชัยปริตร (มหาการุณิโก)

ชัยปริตร แปลว่า บทสวดคุ้มครองเพื่อชัยชนะ แบ่งได้เป็นสามท่อน แล้วปิดด้วยบทลงท้าย

ท่อนที่ 1 อ้างพระมหากรุณาเป็นคำสัตย์

บทนี้ใช้หลักที่เรียกว่า สัจจกิริยา คือการอ้างความจริงเพื่อความสวัสดี ความจริงที่ยกมาอ้างคือ พระพุทธเจ้าทรงบำเพ็ญบารมีด้วยพระมหากรุณาเพื่อประโยชน์ของผู้อื่น จนได้ตรัสรู้ แล้วปิดด้วย เอเตนะ สัจจะวัชเชนะ โหตุ เต ชะยะมังคะลัง แปลว่า "ด้วยการกล่าวคำสัตย์นี้ ขอชัยมงคลจงมีแก่ท่าน"

ท่อนที่ 2 ขอให้ชนะเหมือนพระพุทธเจ้าที่โคนต้นโพธิ์

เทียบชัยชนะที่ขอให้ผู้ฟัง กับชัยชนะของพระพุทธเจ้าเหนือมารใต้ต้นโพธิ์ บนบัลลังก์ที่ไม่มีวันพ่ายแพ้ อันเป็นที่ตรัสรู้ของพระพุทธเจ้าทุกพระองค์

ท่อนที่ 3 ฤกษ์ดีคือเวลาที่ทำดี

ท่อน สุนักขัตตัง สุมังคะลัง... ยกมาจากปุพพัณหสูตร ในอังคุตตรนิกาย ติกนิบาต ในพระสูตร พระพุทธเจ้าตรัสว่า ผู้ที่ประพฤติสุจริตทางกาย วาจา ใจ ในเวลาเช้า ก็ได้ชื่อว่ามีเช้าที่ดี เวลากลางวันและเวลาเย็นก็เช่นเดียวกัน แล้วจึงตรัสคาถาบทนี้ ใจความคือ เวลาใดที่ทำความดีด้วยกาย วาจา ใจ เวลานั้นชื่อว่าฤกษ์ดี มงคลดี และผู้ที่ทำกรรมดีย่อมได้รับผลดี ไม่ต้องรอฤกษ์จากที่อื่น

บทลงท้าย ภะวะตุ สัพพะมังคะลัง

ท้ายสุดคือ ภะวะตุ สัพพะมังคะลัง อ้างอานุภาพพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ครบสามรอบ ทั้งสามรอบเหมือนกันเกือบทุกคำ ต่างกันเพียง สัพพะพุทธานุภาเวนะ สัพพะธัมมานุภาเวนะ และ สัพพะสังฆานุภาเวนะ ถ้าสวดต่อจากบทพาหุง ก็ครบชุดที่คนไทยเรียกว่า "พาหุงมหากา"

ที่มาของชัยปริตร

ในชัยปริตร มีเพียงท่อน สุนักขัตตัง... ที่ยกมาจากพระสูตรโดยตรง ท่อนอื่นไม่พบเป็นบทเดียวกันในพระไตรปิฎก สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงอธิบายไว้ในหนังสือตำนานพระปริต (พ.ศ. 2472) ว่า คาถามหาการุณิโกเป็นคาถาที่แทรกต่อท้ายพระปริต ทรงสันนิษฐานว่านักปราชญ์คัดมาจากพระไตรปิฎกหรือแต่งขึ้นใหม่ เพื่อให้การสวดพระปริตเป็นสิริมงคลยิ่งขึ้น และเป็นแบบแผนที่มีมาแต่ลังกา

นิยมสวดต่อท้ายบทพาหุง ในตอนเช้าหลังทำวัตร และในงานมงคลต่าง ๆ เช่น ทำบุญบ้าน ขึ้นบ้านใหม่ และวันเกิด

หากมีเวลาจำกัด จะสวดเฉพาะบทนี้ก็ได้ เพราะใจความครบในตัวเอง