คำขอขมาพระรัตนตรัย
คำขอขมาพระรัตนตรัย กาเยนะ วาจายะ วะ เจตะสา วา ครบทั้งพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ พร้อมคำอ่านและคำแปล แบบสั้น วันทามิ พุทธัง คำขอขมาพระสงฆ์ และคำตอบว่าขอขมาแล้วล้างกรรมได้จริงไหม
คำขอขมาพระรัตนตรัย ภาษาบาลี
(ตั้งนะโม ๓ จบ แล้วหมอบกราบลงว่า)
บทที่ ๑ — ขอขมาพระพุทธกาเยนะ วาจายะ วะ เจตะสา วาพุทเธ กุกัมมัง ปะกะตัง มะยา ยังพุทโธ ปะฏิคคัณหะตุ อัจจะยันตังกาลันตะเร สังวะริตุง วะ พุทเธ
บทที่ ๒ — ขอขมาพระธรรมกาเยนะ วาจายะ วะ เจตะสา วาธัมเม กุกัมมัง ปะกะตัง มะยา ยังธัมโม ปะฏิคคัณหะตุ อัจจะยันตังกาลันตะเร สังวะริตุง วะ ธัมเม
บทที่ ๓ — ขอขมาพระสงฆ์กาเยนะ วาจายะ วะ เจตะสา วาสังเฆ กุกัมมัง ปะกะตัง มะยา ยังสังโฆ ปะฏิคคัณหะตุ อัจจะยันตังกาลันตะเร สังวะริตุง วะ สังเฆ ฯ
คำอ่าน
อ่านออกเสียงตามคำที่แบ่งพยางค์ไว้
(ตั้งนะโม ๓ จบ แล้วหมอบกราบลงว่า)
บทที่ ๑ — ขอขมาพระพุทธกา-เย-นะ วา-จา-ยะ วะ เจ-ตะ-สา วาพุด-เท กุ-กำ-มัง ปะ-กะ-ตัง มะ-ยา ยังพุด-โท ปะ-ติก-คัน-หะ-ตุ อัด-จะ-ยัน-ตังกา-ลัน-ตะ-เร สัง-วะ-ริ-ตุง วะ พุด-เท
บทที่ ๒ — ขอขมาพระธรรมกา-เย-นะ วา-จา-ยะ วะ เจ-ตะ-สา วาทำ-เม กุ-กำ-มัง ปะ-กะ-ตัง มะ-ยา ยังทำ-โม ปะ-ติก-คัน-หะ-ตุ อัด-จะ-ยัน-ตังกา-ลัน-ตะ-เร สัง-วะ-ริ-ตุง วะ ทำ-เม
บทที่ ๓ — ขอขมาพระสงฆ์กา-เย-นะ วา-จา-ยะ วะ เจ-ตะ-สา วาสัง-เค กุ-กำ-มัง ปะ-กะ-ตัง มะ-ยา ยังสัง-โค ปะ-ติก-คัน-หะ-ตุ อัด-จะ-ยัน-ตังกา-ลัน-ตะ-เร สัง-วะ-ริ-ตุง วะ สัง-เค
คำแปล
บทที่ ๑ — ขอขมาพระพุทธด้วยกายก็ดี ด้วยวาจาก็ดี ด้วยใจก็ดีกรรมไม่ดีอันใดที่ข้าพเจ้าได้ทำไว้ในพระพุทธเจ้าขอพระพุทธเจ้าจงงดโทษล่วงเกินนั้นเพื่อข้าพเจ้าจะสำรวมระวังในพระพุทธเจ้าในกาลต่อไป
บทที่ ๒ — ขอขมาพระธรรมด้วยกายก็ดี ด้วยวาจาก็ดี ด้วยใจก็ดีกรรมไม่ดีอันใดที่ข้าพเจ้าได้ทำไว้ในพระธรรมขอพระธรรมจงงดโทษล่วงเกินนั้นเพื่อข้าพเจ้าจะสำรวมระวังในพระธรรมในกาลต่อไป
บทที่ ๓ — ขอขมาพระสงฆ์ด้วยกายก็ดี ด้วยวาจาก็ดี ด้วยใจก็ดีกรรมไม่ดีอันใดที่ข้าพเจ้าได้ทำไว้ในพระสงฆ์ขอพระสงฆ์จงงดโทษล่วงเกินนั้นเพื่อข้าพเจ้าจะสำรวมระวังในพระสงฆ์ในกาลต่อไป
คำขอขมาพระรัตนตรัยฉบับอื่น
แบบสั้น วันทามิ พุทธัง
บทขอขมาแบบสั้นที่พบบ่อยที่สุด มนต์พิธีของกัลยาณมิตรจัดไว้เป็นวันทาขอขมาพระ และไทยพีบีเอสจัดไว้เป็นบทขอขมาพระรัตนตรัย ในบทสวดมนต์ข้ามปี ต่อจากบทบูชาและบทกราบพระรัตนตรัย ว่าบรรทัดละครั้ง
วันทามิ พุทธัง สัพพัง เม โทสัง ขะมะถะ เม ภันเตวันทามิ ธัมมัง สัพพัง เม โทสัง ขะมะถะ เม ภันเตวันทามิ สังฆัง สัพพัง เม โทสัง ขะมะถะ เม ภันเต ฯ
คำอ่าน
วัน-ทา-มิ พุด-ทัง สับ-พัง เม โท-สัง ขะ-มะ-ถะ เม พัน-เตวัน-ทา-มิ ทำ-มัง สับ-พัง เม โท-สัง ขะ-มะ-ถะ เม พัน-เตวัน-ทา-มิ สัง-คัง สับ-พัง เม โท-สัง ขะ-มะ-ถะ เม พัน-เต
คำแปล
ข้าพเจ้าขอกราบไหว้พระพุทธเจ้า ขอพระองค์จงอดโทษทั้งปวงแก่ข้าพเจ้าข้าพเจ้าขอกราบไหว้พระธรรม ขอพระธรรมจงอดโทษทั้งปวงแก่ข้าพเจ้าข้าพเจ้าขอกราบไหว้พระสงฆ์ ขอพระสงฆ์จงอดโทษทั้งปวงแก่ข้าพเจ้า
คำขอขมาพระสงฆ์ แบบอุกาสะ
ใช้กล่าวต่อหน้าพระสงฆ์ ส่วนแรกตรงกันทั้งสี่แหล่งภาษาไทยที่ตรวจ ส่วนที่สองพบในสามแหล่ง คู่มือของกองอนุศาสนาจารย์และกัลยาณมิตรให้นาคกล่าวส่วนแรกต่อพระอุปัชฌาย์ก่อนขอบรรพชา คู่มือของกองอนุศาสนาจารย์และบทวันทาของวัดป่ามหาชัยใช้ทั้งสองส่วนตอนวันทาเสมา ส่วนบันทึกธรรมบรรยายของท่านพุทธทาสภิกขุแสดงว่าพระภิกษุใช้ทั้งสองส่วนเมื่อทำวัตรพระอุปัชฌาย์อาจารย์ ท่านอธิบายว่าส่วนแรกมีสามเรื่อง คือ แสดงความเคารพ ขออดโทษซึ่งกันและกัน และแลกเปลี่ยนส่วนบุญกัน เมื่อพระรับว่า อะหัง ขะมามิ ให้ตอบตามแบบถัดไป
อุกาสะ วันทามิ ภันเตสัพพัง อะปะราธัง ขะมะถะ เม ภันเตมะยา กะตัง ปุญญัง สามินา อะนุโมทิตัพพังสามินา กะตัง ปุญญัง มัยหัง ทาตัพพังสาธุ สาธุ อะนุโมทามิ
อุกาสะ ทวารัตตะเยนะ กะตังสัพพัง อะปะราธัง ขะมะถะ เม ภันเต
คำอ่าน
อุ-กา-สะ วัน-ทา-มิ พัน-เตสับ-พัง อะ-ปะ-รา-ทัง ขะ-มะ-ถะ เม พัน-เตมะ-ยา กะ-ตัง ปุน-ยัง สา-มิ-นา อะ-นุ-โม-ทิ-ตับ-พังสา-มิ-นา กะ-ตัง ปุน-ยัง ไม-หัง ทา-ตับ-พังสา-ทุ สา-ทุ อะ-นุ-โม-ทา-มิ
อุ-กา-สะ ทะ-วา-รัด-ตะ-เย-นะ กะ-ตังสับ-พัง อะ-ปะ-รา-ทัง ขะ-มะ-ถะ เม พัน-เต
คำแปล
ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าขอโอกาส ขอกราบไหว้ขอท่านจงอดโทษทั้งปวงแก่ข้าพเจ้าบุญที่ข้าพเจ้าทำแล้ว ขอท่านจงอนุโมทนาบุญที่ท่านทำแล้ว ขอท่านจงให้แก่ข้าพเจ้าดีแล้ว ดีแล้ว ข้าพเจ้าขออนุโมทนา
ข้าพเจ้าขอโอกาส โทษทั้งปวงที่ข้าพเจ้าทำแล้วด้วยทวารทั้งสาม คือกาย วาจา ใจขอท่านจงอดโทษนั้นแก่ข้าพเจ้า
ขอขมาพระเถระ และคำตอบรับ
A Chanting Guide ให้แบบนี้สำหรับฆราวาสที่ขอขมาพระเถระ และเว็บไซต์วัดป่ามหาชัยให้ถ้อยคำเดียวกัน ตั้งนะโม ๓ จบ แล้วว่าคำขอ ๓ ครั้ง จากนั้นหมอบกราบอยู่ขณะพระกล่าวรับ แล้วจึงตอบ A Chanting Guide ให้เปลี่ยนคำแรกตามผู้ที่ขอขมา คือ มะหาเถเร สำหรับพระเถระผู้ใหญ่ อุปัชฌาเย สำหรับพระอุปัชฌาย์ อาจะริเย สำหรับครูอาจารย์ และ อายัสมันเต สำหรับพระทั่วไป ถ้าขอขมาพร้อมกันหลายคน เปลี่ยน ขะมะถะ เม เป็น ขะมะตุ โน พระจะรับว่า อะหัง ขะมามิ ตุมเหหิปิ เม ขะมิตัพพัง และตอบว่า ขะมามะ ภันเต เมื่อพระให้พรจบ ให้รับว่า สาธุ ภันเต แล้วกราบ ๓ ครั้ง
(ผู้ขอขมาว่า ๓ ครั้ง)เถเร ปะมาเทนะ ทวารัตตะเยนะ กะตังสัพพัง อะปะราธัง ขะมะถะ เม ภันเต
(พระรับว่า)อะหัง ขะมามิ ตะยาปิ เม ขะมิตัพพัง
(ผู้ขอขมาตอบว่า)ขะมามิ ภันเต
คำอ่าน
(ผู้ขอขมาว่า ๓ ครั้ง)เถ-เร ปะ-มา-เท-นะ ทะ-วา-รัด-ตะ-เย-นะ กะ-ตังสับ-พัง อะ-ปะ-รา-ทัง ขะ-มะ-ถะ เม พัน-เต
(พระรับว่า)อะ-หัง ขะ-มา-มิ ตะ-ยา-ปิ เม ขะ-มิ-ตับ-พัง
(ผู้ขอขมาตอบว่า)ขะ-มา-มิ พัน-เต
คำแปล
ข้าแต่ท่านผู้เจริญ โทษทั้งปวงที่ข้าพเจ้าทำแล้วต่อพระเถระด้วยทวารทั้งสามเพราะความประมาทขอท่านจงอดโทษนั้นแก่ข้าพเจ้า
พระรับว่า ข้าพเจ้าอดโทษให้ ท่านก็พึงอดโทษให้ข้าพเจ้าด้วย
ผู้ขอขมาตอบว่า ข้าพเจ้าอดโทษให้ ท่านผู้เจริญ
วิธีขอขมาพระรัตนตรัย
-
กราบพระรัตนตรัย ๓ ครั้ง
นั่งคุกเข่าหรือพับเพียบหน้าพระพุทธรูป ถ้ามีเครื่องบูชาให้จุดเทียนก่อนแล้วจึงจุดธูป แล้วกราบ ๓ ครั้ง ถ้าไม่มีพระพุทธรูปก็นั่งสงบในที่เหมาะสมได้
-
ตั้งนะโม ๓ จบ
ว่านะโม ตัสสะ ๓ จบ ตามแบบที่ A Chanting Guide และคู่มือของกองอนุศาสนาจารย์ ให้ว่าก่อนคำขอขมา ถ้ากำลังสวดทำวัตรเย็นอยู่แล้วไม่ต้องตั้งใหม่
-
หมอบกราบแล้วว่าทีละบท
หนังสือทำวัตรเย็นให้หมอบกราบลงขณะว่าบทขอขมา ว่าบทพระพุทธ บทพระธรรม และบทพระสงฆ์ตามลำดับ ในทำวัตรเย็นทั้งสามบทแยกอยู่ท้ายบทสรรเสริญพระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์ บทละแห่ง
-
ตั้งใจสำรวมต่อไป แล้วกราบ ๓ ครั้ง
บาทสุดท้ายของทุกบทคือ กาลันตะเร สังวะริตุง แปลว่า เพื่อสำรวมระวังต่อไป ว่าจบแล้วให้ตั้งใจว่าจะไม่ทำผิดแบบเดิมอีก แล้วกราบ ๓ ครั้ง
ความหมายของคำขอขมาพระรัตนตรัย
บทขอขมาพระรัตนตรัยสามบทนี้อยู่ในทำวัตรเย็น ว่าต่อท้ายบทสรรเสริญพระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์ บทละครั้ง ถ้อยคำทั้งสามบทเหมือนกัน เปลี่ยนเพียงว่ากำลังขอขมาพระพุทธ พระธรรม หรือพระสงฆ์ เว็บไซต์วัดป่ามหาชัยยังจัดทั้งสามบทไว้เป็นบทขอถึงและขอขมาพระรัตนตรัย ในหน้าคำลากลับบ้าน
แปลทีละคำ
- กาเยนะ วาจายะ วะ เจตะสา วา — ด้วยกายก็ดี ด้วยวาจาก็ดี ด้วยใจก็ดี
- พุทเธ (ธัมเม / สังเฆ) — ในพระพุทธเจ้า (ในพระธรรม / ในพระสงฆ์)
- กุกัมมัง ปะกะตัง มะยา ยัง — กรรมไม่ดีอันใดที่ข้าพเจ้าได้ทำไว้
- พุทโธ ปะฏิคคัณหะตุ — ขอพระพุทธเจ้าจงรับ
- อัจจะยันตัง — โทษล่วงเกินนั้น มาจาก อัจจะยัง กับ ตัง
- กาลันตะเร — ในกาลต่อไป
- สังวะริตุง — เพื่อสำรวมระวัง
สามขั้นของการขอขมา
- ยอมรับว่าทำผิด — บอกตรง ๆ ว่ากรรมไม่ดีที่ทำด้วยกาย วาจา หรือใจ มีอยู่จริง
- ขอให้รับการยอมรับผิดนั้น — คำว่า ปะฏิคคัณหะตุ แปลตรงตัวว่า ขอจงรับ คือรับรู้ว่าเราสำนึกผิดแล้ว
- ตั้งใจสำรวมต่อไป — บาทสุดท้ายบอกเหตุผลของการขอขมาว่า เพื่อจะระวังไม่ให้ทำอีก
ที่มาและเรื่องในพระไตรปิฎก
ถ้อยคำของบทนี้เป็นบทสวดในหนังสือทำวัตร เมื่อค้นในพระไตรปิฎกฉบับบาลีของ SuttaCentral ไม่พบคาถานี้ แต่ใจความตรงกับการแสดงโทษที่มีในพระสูตรหลายแห่ง ตัวอย่างที่รู้จักกันดีคือ สามัญญผลสูตร (ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค) พระเจ้าอชาตศัตรูกราบทูลว่าได้ทำผิดที่ปลงพระชนม์พระราชบิดา แล้วทูลขอให้พระพุทธเจ้ารับโทษนั้นโดยความเป็นโทษ เพื่อจะสำรวมระวังต่อไป พระพุทธเจ้าตรัสรับ และตรัสว่าการเห็นโทษโดยความเป็นโทษ แล้วทำคืนตามธรรม และถึงความสำรวมต่อไป เป็นความเจริญในวินัยของพระอริยะ คำว่า ปะฏิคคัณหะตุ (ขอจงรับ) และ อัจจะยะ (โทษล่วงเกิน) ในบทขอขมาก็เป็นคำเดียวกับในพระสูตรนี้
ขอขมาแล้ว กรรมหายไปไหม
ความเชื่อว่าขอขมาแล้วกรรมเก่าจะหมดไปทั้งหมด หรือที่เรียกกันว่าล้างกรรม เป็นความเชื่อที่นิยมกัน ไม่ได้กำหนดในพระไตรปิฎก ในสามัญญผลสูตรเอง หลังพระเจ้าอชาตศัตรูเสด็จกลับ พระพุทธเจ้าตรัสกับภิกษุว่า ถ้าพระองค์ไม่ได้ปลงพระชนม์พระราชบิดา ดวงตาเห็นธรรมจะเกิดขึ้นแก่พระองค์ที่อาสนะนั้นเอง แม้พระพุทธเจ้าทรงรับการแสดงโทษแล้ว กรรมที่ทำไปยังเป็นเครื่องกั้นการบรรลุธรรมของพระองค์ สิ่งที่การขอขมาให้ได้จริงคือ ใจที่ยอมรับความผิด ความสัมพันธ์ที่กลับมาดีกับผู้ที่เราล่วงเกิน และความตั้งใจจะไม่ทำซ้ำ
กล่าวตอนไหนในพิธี
บทนี้อยู่ในทำวัตรเย็น ว่าต่อท้ายบทสรรเสริญพระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์ บทละครั้ง โดยหมอบกราบลงขณะว่า นอกจากนั้นยังว่าแยกเป็นชุดเดียวเมื่อต้องการขอขมาพระรัตนตรัย เช่น ก่อนลาพระกลับบ้านหลังรักษาศีลที่วัด
ถ้ารู้ตัวว่าเคยล่วงเกินพระรัตนตรัย เช่น พูดลบหลู่ หรือไม่เคารพพระพุทธรูปหรือพระสงฆ์ ว่าบทนี้แล้วตั้งใจสำรวมต่อไป ส่วนการขอขมาพระสงฆ์รูปใดรูปหนึ่งต่อหน้าท่าน ให้ใช้แบบอุกาสะหรือแบบขอขมาพระเถระในหัวข้อฉบับอื่นด้านบน
ความถี่ที่แนะนำ
ว่าทุกวันในทำวัตรเย็น หรือทุกครั้งที่รู้สึกว่าได้ล่วงเกินพระรัตนตรัย
คำถามที่พบบ่อย
คำขอขมาพระรัตนตรัย แปลว่าอะไร
แปลว่า กรรมไม่ดีอันใดที่ข้าพเจ้าได้ทำไว้ในพระพุทธเจ้า ด้วยกาย วาจา หรือใจ ขอพระพุทธเจ้าจงงดโทษล่วงเกินนั้น เพื่อข้าพเจ้าจะสำรวมระวังต่อไป บทที่สองและบทที่สามเปลี่ยนเป็นพระธรรมและพระสงฆ์
ขอขมาพระรัตนตรัยตอนไหน
ที่ว่ากันเป็นประจำคือในทำวัตรเย็น นอกจากนั้นนิยมว่าก่อนลาพระกลับบ้านหลังรักษาศีลที่วัด ในการสวดมนต์ข้ามปี และทุกครั้งที่รู้ตัวว่าได้ล่วงเกินพระรัตนตรัย
ขอขมาพระรัตนตรัยต้องว่ากี่จบ
ว่าครบสามบทรอบเดียว คือบทพระพุทธ บทพระธรรม และบทพระสงฆ์ ไม่มีกำหนดให้ว่าซ้ำหลายรอบ ส่วนแบบสั้นที่ขึ้นต้นว่า วันทามิ ก็ว่าบรรทัดละครั้งเช่นกัน
ก่อนบวชต้องขอขมาอย่างไร
คู่มือพิธีบรรพชาอุปสมบทของกองอนุศาสนาจารย์ให้นาคไปขอขมาผู้ใหญ่ที่เคารพนับถือก่อนวันบวช ในวันบวชนาคว่าคำขอขมาแบบอุกาสะตอนวันทาเสมา และเริ่มคำขอบรรพชาด้วย อุกาสะ วันทามิ ภันเต ดูคำเต็มได้ในหัวข้อคำขอขมาพระสงฆ์แบบอุกาสะด้านบน
ขอขมาแล้วล้างกรรมได้จริงไหม
การล้างกรรมเป็นความเชื่อที่นิยมกัน ไม่ได้กำหนดในพระไตรปิฎก ในสามัญญผลสูตร พระพุทธเจ้าทรงรับการแสดงโทษของพระเจ้าอชาตศัตรู แต่ก็ตรัสว่ากรรมที่ทำไปแล้วยังปิดกั้นไม่ให้พระองค์บรรลุธรรม สิ่งที่พระสูตรยกย่องคือการยอมรับผิดแล้วสำรวมต่อไป
ขอขมากรรมกับขอขมาพระรัตนตรัยต่างกันอย่างไร
คำขอขมาพระรัตนตรัยเป็นภาษาบาลี ขอขมาต่อพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ สำหรับความผิดที่ทำต่อพระรัตนตรัย ส่วนบทขอขมากรรมหรืออโหสิกรรมที่ขอให้เจ้ากรรมนายเวรอโหสิให้ เป็นคำอธิษฐานที่แต่งกันภายหลัง ส่วนใหญ่เป็นภาษาไทย เป็นความเชื่อที่นิยมกัน ไม่ได้มาจากพระไตรปิฎก
คำขอขมาพระรัตนตรัยแบบสั้นว่าอย่างไร
แบบที่สั้นที่สุดคือ วันทามิ พุทธัง สัพพัง เม โทสัง ขะมะถะ เม ภันเต แล้วเปลี่ยนเป็น ธัมมัง และ สังฆัง ในบรรทัดถัดไป แปลว่า ข้าพเจ้าขอกราบไหว้พระพุทธเจ้า ขอพระองค์จงอดโทษทั้งปวงแก่ข้าพเจ้า ดูคำอ่านได้ในหัวข้อฉบับอื่นด้านบน
ขอขมาพระรัตนตรัยที่บ้านได้ไหม
ได้ ทำวัตรเย็นซึ่งมีบทนี้อยู่สวดที่บ้านได้ทุกวัน ถ้ามีพระพุทธรูปให้หันไปทางพระพุทธรูป ถ้าไม่มี ก็ว่าด้วยใจที่ระลึกถึงพระรัตนตรัยได้เช่นกัน
แหล่งอ้างอิง
บทหลักสามบทเทียบจากทำวัตรเย็นในสี่แหล่ง ได้แก่ A Chanting Guide ของ Thanissaro Bhikkhu (Evening Chanting) หนังสือสวดมนต์ภาษาไทยที่เผยแพร่ใน dhammatalks.org เว็บไซต์วัดป่ามหาชัย (ทำวัตรเย็น และคำลากลับบ้าน) และทำวัตรเย็น แปล ของกัลยาณมิตร ซึ่งตรงกันทุกคำ ยกเว้นคำพิมพ์ผิดเล็กน้อยในบางแหล่ง แบบสั้น วันทามิ พุทธัง เทียบจากมนต์พิธีชาวพุทธ แปล ของกัลยาณมิตร บทสวดมนต์ข้ามปีที่ไทยพีบีเอสเผยแพร่ และ 84000.org คำขอขมาพระสงฆ์แบบอุกาสะเทียบจากคู่มือพิธีบรรพชาอุปสมบทของกองอนุศาสนาจารย์ กรมยุทธศึกษาทหารบก กัลยาณมิตร บทวันทาของวัดป่ามหาชัย และบันทึกธรรมบรรยายของท่านพุทธทาสภิกขุ (pagoda.or.th) คำขอขมาพระเถระเทียบจาก A Chanting Guide (Requesting Forgiveness) กับเว็บไซต์วัดป่ามหาชัย เรื่องการแสดงโทษอ้างอิงสามัญญผลสูตร ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค ตรวจกับฉบับบาลีใน SuttaCentral
ต้องอ่านนำในพิธี?
เปิดโหมดอ่านตัวใหญ่ ถือโทรศัพท์อ่านนำได้สบายตา ไม่ต้องซูม