บังสุกุล คำพิจารณาผ้าบังสุกุล (บังสุกุลตาย บังสุกุลเป็น)

ผ้าบังสุกุลคืออะไร

บังสุกุล มาจากคำบาลีว่า ปังสุกูละ แปลตามศัพท์ว่า คลุกฝุ่น หมายถึงผ้าที่เจ้าของทิ้งแล้ว สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงอธิบายไว้ในสาส์นสมเด็จว่า พระพุทธเจ้าทรงอนุญาตให้ภิกษุเก็บผ้าที่ผู้อื่นทิ้งแล้วมาทำเครื่องนุ่งห่ม ผ้าที่ใช้ห่อหรือคลุมศพแล้วถูกทิ้งไว้เมื่อเผาศพ ก็นับเป็นผ้าบังสุกุล ผ้าบังสุกุลจึงเกี่ยวข้องกับศพมาตั้งแต่ต้น ต่อมาญาติจึงนำผ้าดีไปทอดไว้ที่ศพแล้วนิมนต์พระมาชัก เพื่อบำเพ็ญกุศลแก่ผู้ล่วงลับ ซึ่งทรงเล่าว่าเรียกกันว่า มหาบังสุกุล ทุกวันนี้ผ้าที่ทอดไม่ใช่ผ้าห่อศพจริง แต่ยังรักษาความหมายเดิมไว้ ผ้าป่าก็มาจากธรรมเนียมเดียวกัน ดูคำถวายผ้าป่า

บังสุกุลตาย พระว่าอะไร

คาถา อะนิจจา วะตะ สังขารา อยู่ในพระไตรปิฎก ในมหาปรินิพพานสูตร ทีฆนิกาย ท้าวสักกะจอมเทพกล่าวคาถานี้ทันทีที่พระพุทธเจ้าปรินิพพาน คาถาเดียวกันปรากฏในปรินิพพานสูตร สังยุตตนิกาย และพระพุทธเจ้าตรัสไว้เองตอนท้ายเวปุลลปัพพตสูตร หลังทรงเล่าว่าแม้ชื่อภูเขา ผู้คน และพระพุทธเจ้าในยุคก่อน ๆ ก็ล่วงไปหมดแล้ว

• อะนิจจา วะตะ สังขารา — สังขารทั้งหลายไม่เที่ยงหนอ สังขาร ในที่นี้คือสิ่งทั้งปวงที่เกิดจากเหตุปัจจัย รวมทั้งร่างกายและจิตใจ
• อุปปาทะวะยะธัมมิโน — มีความเกิดขึ้นและความเสื่อมไปเป็นธรรมดา
• อุปปัชชิตวา นิรุชฌันติ — เกิดขึ้นแล้วย่อมดับไป
• เตสัง วูปะสะโม สุโข — ความสงบระงับของสังขารเหล่านั้นเป็นสุข

คาถานี้จึงไม่ได้พูดถึงความตายของผู้ล่วงลับคนเดียว แต่ย้ำกับทุกคนในพิธีว่าสิ่งที่เกิดขึ้นทั้งหมดต้องดับ และชี้ว่าความสุขที่แท้อยู่ที่ความสงบระงับจากการเกิดดับนั้น

บังสุกุลเป็น พระว่าอะไร

คาถา อะจิรัง วะตะยัง กาโย คือคาถาธรรมบทข้อที่ ๔๑ ในจิตตวรรค อรรถกถาธรรมบทเล่าว่า พระติสสเถระป่วยเป็นแผลพุพองทั่วตัวจนได้ชื่อว่าพระปูติคัตตติสสะ แปลว่าพระติสสะผู้มีกายเน่า ศิษย์และเพื่อนภิกษุดูแลไม่ไหวจึงทิ้งท่านไว้ พระพุทธเจ้าเสด็จไปต้มน้ำร้อน ให้ภิกษุช่วยกันยกเตียงไปที่โรงไฟ แล้วทรงสรงน้ำให้ท่านและให้ซักจีวรจนสะอาด เมื่อท่านสบายตัวแล้วจึงตรัสคาถานี้ เมื่อจบ พระติสสะได้บรรลุพระอรหันต์แล้วนิพพาน เรื่องนี้เป็นเรื่องในอรรถกถา ส่วนตัวคาถาอยู่ในพระไตรปิฎก

• อะจิรัง วะตะยัง กาโย — อีกไม่นานหนอ ร่างกายนี้
• ปะฐะวิง อะธิเสสสะติ — จักนอนทับแผ่นดิน
• ฉุฑโฑ อะเปตะวิญญาโณ — ถูกทิ้ง ปราศจากวิญญาณ
• นิรัตถังวะ กะลิงคะรัง — ดุจท่อนไม้ที่ไร้ประโยชน์

บังสุกุลเป็นคืออะไร

บังสุกุลเป็น คือพิธีที่ผู้ยังมีชีวิตอยู่ให้พระชักผ้าบังสุกุลจากตัวเอง สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงอธิบายว่า เกิดจากผู้ที่มีศรัทธาอยากบำเพ็ญกุศลแบบเดียวกับที่ทำให้ผู้ตาย ให้ทันเห็นด้วยตนเอง จึงนำผ้ามาทอดที่ตัวเพื่อให้พระชักบังสุกุล

ในพิธีที่พบทั่วไป ผู้เข้าพิธีนอนหรือนั่งแล้วใช้ผ้าคลุมตัว พระจับชายผ้าหรือสายสิญจน์ที่ผูกกับผ้า แล้วว่าบท อะจิรัง วะตะยัง กาโย บางท้องถิ่นพระว่าบท อะนิจจา วะตะ สังขารา แทน นิยมทำให้ผู้ป่วยหนัก ผู้สูงอายุ ในวันเกิด หรือเมื่อรู้สึกว่ามีเคราะห์ โดยเชื่อว่าช่วยต่ออายุและสะเดาะเคราะห์ ซึ่งเป็นความเชื่อที่นิยมกัน ไม่ได้กำหนดในพระไตรปิฎก ในแง่ธรรม คาถาที่พระว่าคือการเตือนให้เห็นว่าร่างกายนี้ไม่ยั่งยืน เป็นการระลึกถึงความตาย (มรณสติ) ที่ผู้เข้าพิธีนำไปใช้ได้จริง

บังสุกุลกับสดับปกรณ์ต่างกันอย่างไร

ในสาส์นสมเด็จ สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงอธิบายว่า ถ้าชักผ้าแล้วสวดเพียงบท อะนิจจา ควรเรียกว่า บังสุกุล ส่วน สดับปกรณ์ หมายถึงการสวดพระธรรม ๗ คัมภีร์ และสมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ทรงอธิบายต่อว่า คำนี้มาจากคำบาลีว่า สัตตัปปะกะระณะ แปลว่าคัมภีร์ทั้งเจ็ด อย่างไรก็ตาม คนยังนิยมเรียกทั้งการทอดผ้าและการสวดพระอภิธรรมในงานศพเจ้านายว่าสดับปกรณ์

บทบังสุกุลเป็นคำที่พระว่าขณะจับผ้าที่ทอดไว้บนภูษาโยง ญาติโยมไม่ต้องว่าตาม

• บังสุกุลตาย ใช้เมื่อชักผ้าจากศพหรืออัฐิ เช่น หลังสวดพระอภิธรรม หลังสวดมาติกาในงานทำบุญอุทิศ และบนเมรุก่อนฌาปนกิจ
• บังสุกุลเป็น ใช้ในพิธีของผู้ที่ยังมีชีวิต เช่น พิธีทำบุญต่ออายุ

ถ้าเป็นเจ้าภาพ ให้แจ้งวัดล่วงหน้าว่าจะมีการทอดผ้าบังสุกุลกี่ผืน วัดจะได้จัดพระและภูษาโยงให้พร้อม