วันตักบาตรเทโว

ชื่อเต็มคือตักบาตรเทโวโรหณะ คำว่าเทโวโรหณะแปลว่าการลงจากเทวโลก หมายถึงการเสด็จลงจากสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ของพระพุทธเจ้า

ธรรมเนียมไทยถือว่าวันที่เสด็จลงคือวันแรม 1 ค่ำ เดือน 11 ถัดจากวันออกพรรษาหนึ่งวัน ชาวพุทธจึงทำบุญตักบาตรในเช้าวันนี้ บางแห่งเรียกวันนี้ว่าวันพระเจ้าเปิดโลก

เรื่องนี้ไม่ได้อยู่ในพระไตรปิฎกโดยตรง แต่เล่าไว้ในอรรถกถา ใจความว่าในพรรษาที่ 7 หลังตรัสรู้ พระพุทธเจ้าเสด็จขึ้นไปจำพรรษาบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ เพื่อแสดงพระอภิธรรมโปรดพุทธมารดา ซึ่งสิ้นพระชนม์หลังประสูติพระองค์ได้เจ็ดวันและไปเกิดเป็นเทพบุตร

เมื่อครบพรรษา พระองค์เสด็จลงทางบันไดที่ทอดลงสู่เมืองสังกัสสะ อรรถกถาเล่าว่าในขณะนั้นเทวดา มนุษย์ และสัตว์นรกมองเห็นกันได้ทั่ว จึงเรียกกันว่าวันพระเจ้าเปิดโลก

พระอภิธรรมที่ทรงแสดงบนดาวดึงส์ในพรรษานั้น คือที่มาของพระอภิธรรมปิฎกตามที่อรรถกถาธัมมสังคณีเล่าไว้ และเป็นที่มาของบทสวดพระอภิธรรมที่พระสงฆ์สวดในงานศพ

ตักบาตรตั้งแต่เช้าตรู่ หลายวัดจัดขบวนให้พระสงฆ์เดินลงจากบันไดหรือเนินสูงเพื่อจำลองการเสด็จลงจากสวรรค์ บางวัดอัญเชิญพระพุทธรูปนำหน้าขบวน

ของที่นิยมใส่บาตรวันนี้คือข้าวต้มมัดและข้าวต้มลูกโยน เพราะเล่ากันว่าคนที่อยู่ไกลเบียดเข้าไม่ถึงจึงโยนข้าวห่อใบไม้เข้าไปในบาตร

แต่ละวัดเริ่มขบวนไม่ตรงกัน ถ้าจะไปร่วมงาน ควรสอบถามเวลาจากวัดล่วงหน้า หลังตักบาตรแล้วกรวดน้ำอุทิศส่วนกุศลได้

วันตักบาตรเทโวเป็นวันแรกของกฐินกาล ซึ่งยาวหนึ่งเดือนจนถึงวันเพ็ญเดือน 12 ตรงกับวันลอยกระทง วัดที่จะรับกฐินมักกำหนดวันทอดในช่วงนี้