วันออกพรรษา

วันออกพรรษาคือวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 11 เป็นวันครบสามเดือนที่พระสงฆ์จำพรรษา นับจากวันเข้าพรรษา หลังจากวันนี้พระสงฆ์จึงเดินทางไปค้างแรมที่อื่นได้ตามปกติ

การจำพรรษามีที่มาในพระวินัยปิฎก มหาวรรค (พระไตรปิฎกเล่ม 4) เล่าว่าในฤดูฝน ชาวบ้านติเตียนว่าภิกษุเที่ยวจาริกไปเหยียบย่ำข้าวกล้าและทำให้สัตว์เล็กสัตว์น้อยตาย พระพุทธเจ้าจึงทรงให้ภิกษุอยู่ประจำที่ตลอดฤดูฝนสามเดือน

พิธีสำคัญของวันออกพรรษาเรียกว่าปวารณา วันนี้จึงมีอีกชื่อว่าวันมหาปวารณา ในวันนี้พระสงฆ์ประชุมกันทำปวารณาแทนการสวดปาติโมกข์ตามปกติ

ปวารณาคือการที่ภิกษุแต่ละรูปเปิดโอกาสให้สงฆ์ว่ากล่าวตักเตือนตนได้ ในสิ่งที่ได้เห็น ได้ยิน หรือสงสัย ด้วยความเอ็นดู เมื่อรู้ว่าตนผิดก็จะแก้ไข

พระวินัยปิฎกเล่าที่มาว่า ภิกษุกลุ่มหนึ่งตกลงกันว่าจะไม่พูดกันตลอดพรรษา เพื่อไม่ให้มีเรื่องขัดใจกัน พระพุทธเจ้าทรงติเตียนการอยู่ร่วมกันแบบนั้น แล้วทรงอนุญาตให้ภิกษุปวารณากันเมื่อออกพรรษา

สำหรับฆราวาส ความหมายนี้นำมาใช้ได้ตรง ๆ คือการเปิดใจรับคำติชมจากคนรอบตัวโดยไม่โกรธ

• ทำบุญตักบาตรและฟังธรรม ที่วัด หลายคนรักษาศีลในวันนี้เพราะเป็นวันพระใหญ่ ดูคำอาราธนาศีล
• เตรียมตักบาตรเทโว ในเช้าวันรุ่งขึ้น ดูวันตักบาตรเทโว
• ร่วมทอดกฐิน ซึ่งเริ่มทอดได้ตั้งแต่วันรุ่งขึ้นไปหนึ่งเดือน อ่านทอดกฐินคืออะไร ทำอย่างไร
• ประเพณีท้องถิ่น เช่น ไหลเรือไฟที่นครพนม และงานบั้งไฟพญานาคริมแม่น้ำโขงที่หนองคาย ซึ่งจัดกันในช่วงออกพรรษา

วันออกพรรษาเป็นวันพระใหญ่ จะใช้ชุดสวดวันพระทั้งชุด หรือเลือกสวดบทที่แนะนำด้านล่างก็ได้

บทที่เข้ากับความหมายของปวารณาคือคำขอขมาพระรัตนตรัย ซึ่งเป็นการยอมรับความผิดพลาดที่อาจล่วงเกินไป และบทแผ่เมตตาให้คนที่เคยขัดใจกันระหว่างปี