คาถาประจำวันเกิดวันพุธกลางวัน (บูชาพระปางอุ้มบาตร)

คาถาประจำวันเกิดวันพุธกลางวันคือบทขัดของขันธปริตร ที่ขึ้นต้นว่า สัพพาสีวิสะชาตีนัง คนที่เกิดวันพุธตั้งแต่ 06.00 ถึง 17.59 น. นิยมสวดบทนี้บูชาพระพุทธรูปปางอุ้มบาตร และนิยมสวดวันละ 17 จบ ถ้าเกิดหลัง 18.00 น. ของวันพุธ ให้ดูคาถาประจำวันเกิดวันพุธกลางคืน การจับคู่คาถา ปางพระ และจำนวนจบเข้ากับวันเกิดเป็นธรรมเนียมไทย ไม่ได้กำหนดไว้ในพระไตรปิฎก ตารางคาถาของทุกวันอยู่ในบทความคาถาประจำวันเกิด 7 วัน

บทขัด คืออะไร

บทขัดคือคาถาสั้นที่ผู้นำสวดว่าก่อนเข้าพระปริตรแต่ละบท เพื่อบอกที่มาหรืออานุภาพของพระปริตรนั้น แล้วลงท้ายด้วย ปะริตตันตัมภะณามะ เห แปลว่า "เราทั้งหลายจงสวดพระปริตรนั้นเถิด" บทขัดเป็นคาถาที่แต่งขึ้นภายหลัง ไม่ใช่พระพุทธพจน์ มีอยู่ในหนังสือสวดมนต์ไทย เช่น มนต์พิธี และบทขัดขันธปริตรมีในหนังสือสวดพระปริตรของศรีลังกาด้วย ถ้อยคำต่างกันเล็กน้อย

ที่มา: ขันธปริตร

ขันธปริตรคือบทแผ่เมตตาที่พระพุทธเจ้าทรงอนุญาตให้ภิกษุใช้คุ้มครองตนจากงูและสัตว์มีพิษ ในอหิราชสูตร อังคุตตรนิกาย จตุกกนิบาต มีภิกษุรูปหนึ่งถูกงูกัดถึงแก่มรณภาพ พระพุทธเจ้าตรัสว่าถ้าภิกษุรูปนั้นแผ่เมตตาไปยังตระกูลพญางูทั้งสี่ ก็จะไม่ถูกงูกัดถึงตาย แล้วตรัสคาถาที่เป็นตัวบทขันธปริตร บทขัดบทนี้จึงสรรเสริญว่าพระปริตรนี้กำจัดพิษงูได้เหมือนมนต์ทิพย์และยาวิเศษ ตัวบทเต็มและเรื่องที่มาอยู่ที่หน้าขันธปริตร

ความหมายทีละวรรค

• สัพพาสีวิสะชาตีนัง ทิพพะมันตาคะทัง วิยะ — สำหรับงูพิษทุกชนิด พระปริตรนี้เป็นเหมือนมนต์ทิพย์และยาแก้พิษ (อะคะทะ แปลว่า ยาแก้พิษ)
• ยันนาเสติ วิสัง โฆรัง เสสัญจาปิ ปะริสสะยัง — ย่อมกำจัดพิษร้าย และภัยอันตรายอื่นที่เหลือ
• อาณักเขตตัมหิ สัพพัตถะ สัพพะทา สัพพะปาณินัง — ในอาณาเขตทุกแห่ง ทุกเวลา สำหรับสัตว์ทั้งปวง
• สัพพะโสปิ นิวาเรติ — ย่อมป้องกันภัยได้โดยประการทั้งปวง
• ปะริตตันตัมภะณามะ เห — เราทั้งหลายจงสวดพระปริตรนั้นเถิด

คำว่า อาณักเขตตะ แปลว่า อาณาเขต คัมภีร์วิสุทธิมรรคอธิบายว่าเป็นเขตที่อานุภาพของพระปริตรแผ่ไปถึง และยกขันธปริตรเป็นหนึ่งในพระปริตรเหล่านั้น ร่วมกับรัตนสูตร ธชัคคปริตร อาฏานาฏิยปริตร และโมรปริตร ในทางปฏิบัติ หากถูกงูพิษกัดจริง ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที บทสวดมีไว้ตั้งสติและเจริญเมตตา ไม่ใช่สิ่งทดแทนการรักษา

พระประจำวันพุธกลางวัน ปางอุ้มบาตร

ปางอุ้มบาตรเป็นพระพุทธรูปยืน พระหัตถ์ทั้งสองประคองบาตรไว้ด้านหน้า มาจากพุทธประวัติตอนเสด็จกลับกรุงกบิลพัสดุ์ครั้งแรกหลังตรัสรู้ พระญาติไม่ได้ทูลนิมนต์ไปเสวยในวัง รุ่งเช้าพระพุทธเจ้าจึงเสด็จออกบิณฑบาตในเมืองพร้อมพระสาวก พระเจ้าสุทโธทนะทรงเข้าใจผิดว่าเป็นการขอทาน พระพุทธเจ้าจึงทรงอธิบายว่าการบิณฑบาตเป็นกิจของสมณะ ไม่ใช่การขอทาน

การที่ปางนี้เป็นพระประจำวันพุธเป็นธรรมเนียมไทย บทความเรื่องพระประจำวันเกิดของ MGR Online อธิบายเชิงโหราศาสตร์ว่า ดาวพุธเป็นดาวที่เกี่ยวกับการเดินทางและอาหาร ซึ่งเข้ากับภาพการเดินบิณฑบาต คำอธิบายนี้เป็นการตีความภายหลัง ส่วนสีประจำวันพุธที่ใช้กันทั่วไปคือสีเขียว

พุธกลางวัน นับเวลาอย่างไร

โหราศาสตร์ไทยแบ่งวันพุธเป็นสองช่วง เพราะมีเทวดาพระเคราะห์สำคัญ 8 องค์ แต่สัปดาห์มีเพียง 7 วัน ช่วงกลางวันคือ 06.00 ถึง 17.59 น. เป็นของพระพุธ ส่วนช่วง 18.00 น. ถึง 05.59 น. ของเช้าวันพฤหัสบดีเป็นของพระราหู และโหราศาสตร์ไทยถือว่าวันใหม่เริ่มเวลา 06.00 น. คนที่เกิดหลังเที่ยงคืนแต่ก่อน 06.00 น. ของวันพุธ จึงนับเป็นคนเกิดวันอังคารตามแบบนี้

ทำไมต้องสวด 17 จบ

จำนวนจบเป็นธรรมเนียม ไม่มีกำหนดในพระไตรปิฎก ตัวเลขของทุกวันตรงกับ "กำลังวัน" ของเทวดาพระเคราะห์ในตำราโหราศาสตร์ไทย ซึ่งให้พระพุธมีกำลัง 17 และตัวเลขของทั้ง 8 วันรวมกันได้ 108 พอดี ถ้ามีเวลาน้อย จะสวดจบเดียวอย่างตั้งใจก็ได้

คาถาประจำวันเกิดวันอื่น

• วันอาทิตย์ — ปางถวายเนตร บทอุเทตะยัญจักขุมา สวด 6 จบ
• วันจันทร์ — ปางห้ามญาติ บทยันทุนนิมิตตัง สวด 15 จบ
• วันอังคาร — ปางไสยาสน์ บทยัสสานุสสะระเณนาปิ สวด 8 จบ
• วันพุธกลางคืน — ปางป่าเลไลยก์ บทกินนุ สันตะระมาโน วะ สวด 12 จบ
• วันพฤหัสบดี — ปางสมาธิ บทปูเรนตัมโพธิสัมภาเร สวด 19 จบ
• วันศุกร์ — ปางรำพึง บทอัปปะสันเนหิ นาถัสสะ สวด 21 จบ
• วันเสาร์ — ปางนาคปรก บทยะโตหัง ภะคินิ สวด 10 จบ

นิยมสวดทุกวัน วันละ 17 จบ หรืออย่างน้อยสัปดาห์ละครั้งในวันพุธ ซึ่งเป็นธรรมเนียมที่นิยมกัน ไม่ใช่ข้อบังคับ สวดได้ทุกเวลา บางคนสวดตอนเช้าก่อนออกจากบ้าน บางคนสวดก่อนนอน

ลำดับที่นิยมคือตั้งนะโม 3 จบ แล้วสวดคาถานี้ให้ครบจำนวนจบ จะใช้ลูกประคำช่วยนับก็ได้ สวดจบแล้วจะต่อด้วยบทแผ่เมตตาหรือบทกรวดน้ำก็ได้ ถ้าไปวัดที่ตั้งพระพุทธรูปประจำวันเรียงไว้ ก็สวดหน้าพระปางอุ้มบาตรได้เช่นกัน