คาถาประจำวันเกิดวันเสาร์ (บูชาพระปางนาคปรก)

คาถาประจำวันเกิดวันเสาร์คืออังคุลิมาลปริตร ที่ขึ้นต้นว่า ยะโตหัง ภะคินิ คนเกิดวันเสาร์นิยมสวดบทนี้บูชาพระพุทธรูปปางนาคปรก ซึ่งเป็นพระประจำวันเสาร์ และนิยมสวดวันละ 10 จบ การจับคู่คาถา ปางพระ และจำนวนจบเข้ากับวันเกิดเป็นธรรมเนียมไทย ไม่ได้กำหนดไว้ในพระไตรปิฎก ตารางคาถาของทุกวันอยู่ในบทความคาถาประจำวันเกิด 7 วัน

ที่มา: อังคุลิมาลสูตร ในพระไตรปิฎก

อังคุลิมาลปริตรมาจากอังคุลิมาลสูตร มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์ หลังโจรองคุลิมาลกลับใจบวชเป็นภิกษุ วันหนึ่งขณะบิณฑบาตในเมืองสาวัตถี ท่านเห็นหญิงคนหนึ่งคลอดลูกลำบาก จึงกลับไปกราบทูลพระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าทรงสอนให้ไปกล่าวคำสัตย์ว่า ตั้งแต่เกิดในอริยชาติ ไม่เคยจงใจฆ่าสัตว์ เมื่อพระองคุลิมาลไปกล่าวคำนี้ พระสูตรบันทึกว่าหญิงนั้นและทารกในครรภ์ปลอดภัย เรื่องเต็มของพระองคุลิมาลอ่านได้ที่หน้าอังคุลิมาลปริตร

ความหมายทีละวรรค

• ยะโตหัง ภะคินิ อะริยายะ ชาติยา ชาโต — ดูก่อนน้องหญิง ตั้งแต่อาตมาเกิดแล้วโดยอริยชาติ อรรถกถาอธิบายว่าหมายถึงการเกิดใหม่ในพระธรรมวินัย
• นาภิชานามิ สัญจิจจะ ปาณัง ชีวิตา โวโรเปตา — อาตมาไม่รู้สึกเลยว่าได้จงใจปลงชีวิตสัตว์
• เตนะ สัจเจนะ โสตถิ เต โหตุ — ด้วยคำสัตย์นี้ ขอความสวัสดีจงมีแก่เธอ
• โสตถิ คัพภัสสะ — และขอความสวัสดีจงมีแก่ทารกในครรภ์

หัวใจของบทอยู่ที่ความจริงของการกลับตัว พระองคุลิมาลเคยฆ่าคนมามาก แต่นับจากบวชในพระธรรมวินัย ท่านไม่เคยจงใจฆ่าสัตว์อีกเลย คำสัตย์นี้จึงเป็นความจริงทุกคำ และบอกว่าคนที่เคยทำผิดร้ายแรงที่สุดก็ยังเริ่มต้นใหม่ได้

คาถานี้เกี่ยวกับวันเสาร์อย่างไร

เนื้อหาของบทเป็นคำสัตย์เพื่อหญิงที่คลอดลำบาก ไม่ได้กล่าวถึงวันเสาร์หรือดาวเสาร์เลย การใช้เป็นคาถาวันเสาร์จึงเป็นธรรมเนียมล้วน ๆ ซึ่งทุกแหล่งที่เราตรวจให้บทนี้ตรงกัน บทเดียวกันนี้ยังเป็นบทสวดที่คนไทยนิยมสวดให้หญิงตั้งครรภ์ฟัง ซึ่งเป็นความเชื่อที่สืบมาจากเรื่องในพระสูตร การคลอดบุตรควรอยู่ในความดูแลของแพทย์เสมอ บทสวดมีไว้ประคองใจ ไม่ใช่สิ่งทดแทนการแพทย์

พระประจำวันเสาร์ ปางนาคปรก

ปางนาคปรกเป็นพระพุทธรูปนั่งขัดสมาธิ มีพญานาคขดตัวเป็นบัลลังก์และแผ่พังพานปกอยู่เหนือพระเศียร มุจลินทสูตร ในขุททกนิกาย อุทาน เล่าว่าเมื่อตรัสรู้ใหม่ ๆ พระพุทธเจ้าประทับนั่งใต้ต้นมุจลินท์ริมแม่น้ำเนรัญชราตลอด 7 วัน เกิดพายุฝนนอกฤดูตกต่อเนื่อง พญานาคมุจลินท์จึงขดกายล้อมพระวรกาย 7 รอบ แล้วแผ่พังพานปกไว้เหนือพระเศียร เพื่อไม่ให้หนาว ร้อน หรือถูกเหลือบยุง ลม แดด และสัตว์เลื้อยคลานรบกวน เมื่อฟ้าโปร่งแล้ว พญานาคจึงคลายขนดและแปลงกายเป็นมาณพมายืนประนมมือ

การที่ปางนี้เป็นพระประจำวันเสาร์เป็นธรรมเนียมไทย บทความเรื่องพระประจำวันเกิดของ MGR Online อธิบายว่า วันเสาร์ถือเป็นวันแข็ง และดาวเสาร์เป็นดาวบาปเคราะห์ใหญ่ จึงให้ปางที่มีพญานาคปกป้องคุ้มครอง คำอธิบายนี้เป็นการตีความภายหลัง ส่วนสีประจำวันเสาร์ที่ใช้กันทั่วไปคือสีม่วง คติเดิมถือว่าพระเสาร์มีกายสีดำ

ทำไมต้องสวด 10 จบ

จำนวนจบเป็นธรรมเนียม ไม่มีกำหนดในพระไตรปิฎก ตัวเลขของทุกวันตรงกับ "กำลังวัน" ของเทวดาพระเคราะห์ในตำราโหราศาสตร์ไทย ซึ่งให้พระเสาร์มีกำลัง 10 และตัวเลขของทั้ง 8 วันรวมกันได้ 108 พอดี บทนี้สั้นมาก สวดครบ 10 จบใช้เวลาไม่นาน

คาถาประจำวันเกิดวันอื่น

• วันอาทิตย์ — ปางถวายเนตร บทอุเทตะยัญจักขุมา สวด 6 จบ
• วันจันทร์ — ปางห้ามญาติ บทยันทุนนิมิตตัง สวด 15 จบ
• วันอังคาร — ปางไสยาสน์ บทยัสสานุสสะระเณนาปิ สวด 8 จบ
• วันพุธกลางวัน — ปางอุ้มบาตร บทสัพพาสีวิสะชาตีนัง สวด 17 จบ
• วันพุธกลางคืน — ปางป่าเลไลยก์ บทกินนุ สันตะระมาโน วะ สวด 12 จบ
• วันพฤหัสบดี — ปางสมาธิ บทปูเรนตัมโพธิสัมภาเร สวด 19 จบ
• วันศุกร์ — ปางรำพึง บทอัปปะสันเนหิ นาถัสสะ สวด 21 จบ

นิยมสวดทุกวัน วันละ 10 จบ หรืออย่างน้อยสัปดาห์ละครั้งในวันเสาร์ ซึ่งเป็นธรรมเนียมที่นิยมกัน ไม่ใช่ข้อบังคับ บทนี้สั้น จึงสวดได้ทุกเวลา ทั้งตอนเช้าและก่อนนอน

ลำดับที่นิยมคือตั้งนะโม 3 จบ แล้วสวดคาถานี้ให้ครบจำนวนจบ จะใช้ลูกประคำช่วยนับก็ได้ สวดจบแล้วจะต่อด้วยบทแผ่เมตตาหรือบทกรวดน้ำก็ได้ ถ้าไปวัดที่ตั้งพระพุทธรูปประจำวันเรียงไว้ ก็สวดหน้าพระปางนาคปรกได้เช่นกัน